Waardoor ontstaat een kater en wat kun je hier tegen doen?

Waardoor ontstaat een kater?

Een kater ontstaat natuurlijk door de genuttigde alcohol en het effect hiervan op je hersenen. Simpel toch? Momenteel weten onderzoekers niet hoe een kater precies ontstaat. Wel zijn hier verschillende theorieën over. Hieronder de belangrijkste op een rijtje.

Oxidatieve stress

Er zijn 3 soorten alcohol: methyl, isopropyl en ethyl. Alleen ethyl, ook bekend als ethanol, kan worden gebruikt om te consumeren. De rest is namelijk giftig. Maar óók ethanol is giftig, alleen in iets mindere mate. Het zorgt voor oxidatieve stress in ons lichaam en veroorzaakt een ontstekingsreactie die neuronen beschadigt en ontregelt [1]. Het lichaam zet ethanol om in acetaldehyde, wat nog giftiger is dan ethanol. Dit wordt uiteindelijk omgezet in acetaat. Acetaat is minder schadelijk, maar kan toch bijdragen aan een kater [2].

Het is onduidelijk welke van deze stoffen verantwoordelijk is voor de kater. Het is wel duidelijk dat de hoofdpijn en andere symptomen van een kater worden veroorzaakt door schade aan de hersenen en andere weefsels, ten gevolge van oxidatieve stress en ontstekingen [3][4][5].

Congeneren

De ene kater is de andere niet. Van sommige sterke drank of wijnsoorten lijk je een extremere kater te krijgen dan van de andere. Maar waarom reageer je op de ene alcoholische versnapering heftiger dan op andere? Dit kan komen door zogenaamde ‘congeneren’. Congeneren zijn giftige bijproducten die ontstaan bij de bereiding van alcohol. Ze dragen bij aan de smaak en het aroma van de meeste alcoholische dranken. Alleen zijn niet alle dranken daardoor even giftig. Dit kan verklaren waarom de ene drank een ernstigere kater veroorzaakt dan de andere [6][7][8].

Uitdroging

Een kater ontstaat pas als de alcohol (bijna) volledig uit ons bloed is verdwenen. Waarom dit zo is, is nog onduidelijk. Het kan zijn dat alcohol de schade maskeert door het verdovende effect. Of wellicht is het zo dat alcohol enige tijd nodig heeft om de schade aan te richten. Een andere logische oorzaak van de ellende die ook zeker bijdraagt aan de heftigheid van een kater is uitdroging. Uitdroging kan namelijk hoofdpijn en vermoeidheid veroorzaken [9][10][11].

Homeostase

Alcohol verstoort de homeostase (balans) in je lichaam. Dit kan ook vermoeidheid en cognitieve problemen veroorzaken. Alcohol beïnvloedt veel hormonen in het lichaam zoals insuline, cortisol, testosteron, aldosteron en groeihormoon. Ook de neurotransmitters adrenaline en noradrenaline worden beïnvloed door alcohol. Daarnaast kan alcohol ook een lage bloedsuiker veroorzaken [3].

Verstoorde slaap

Een laatste mogelijke oorzaak is een verstoorde slaap. Gebruik je alcohol om lekker in slaap te komen? Geen goed plan. Ondanks dat de slaapkwantiteit misschien verbetert doordat je langer slaapt, geldt dit zeker niet voor je slaapkwaliteit. Uit onderzoek blijkt dat alcohol ervoor zorgt dat je alerter blijft, waardoor je minder diep inslaapt. Met een slechte slaapkwaliteit tot gevolg [3][12][13]. Niet alleen de alcohol, maar ook het feit dat je opblijft tot ver na je gebruikelijke bedtijd wanneer je drinkt, draagt meestal bij aan een verstoord slaappatroon.

Kun je een kater voorkomen?

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar voeding of supplementen die katers moeten kunnen voorkomen. Bijvoorbeeld door oxidatieve stress of ontstekingen te voorkomen. Helaas is de bewijslast van deze studies erg laag en is er geen duidelijk bewijs dat er voeding of supplementen zijn die een kater kunnen voorkomen. Kortom, er is maar één manier om een kater te voorkomen: geen alcohol drinken of met mate [14][15][16][17]. Het voorkomen van een kater zou overigens ook niet de enige reden moeten zijn om minder te drinken. Lees hier wat alle effecten zijn van alcohol.

Tips als je een kater hebt

Maar wat als het op dat ene feestje niet lukt om je kater te voorkomen? Zorg dan in ieder geval dat je genoeg vocht drinkt en voldoende slaapt. Niet dat dit een kater of schade voorkomt, maar het kan zeker de klachten verminderen. Lukt het niet om voldoende te slapen, doe dan in ieder geval rustig aan. Al zou die kater je toch sowieso de volgende dag al afremmen.

Hoeveel vocht je nodig hebt, lees je hier.

Al onze slaaptips vind je in dit artikel. 

Cafeïne is helaas ook geen wondermiddel tegen een kater. Het kan er wel tijdelijk voor zorgen dat je alerter wordt. Dit kan handig zijn als je de dag erna bijvoorbeeld wilt sporten. Al is het maar de vraag of dat verstandig is [18].

Heb je moeite om minder te drinken? Lees dan dit handige artikel met tips om je alcoholinname te verminderen.