Spiermassa

Bestaat er zoiets als spiergeheugen?

spiergeheugen

Hybrid performance specialist

Geplaatst 5 min lezen 7 bronnen

Inhoud 4 onderdelen
  1. Eigen ervaring
  2. Theorie
  3. Hoe kan het dat je spieren veranderen?
  4. Ook kennis en ervaring geven je een voordeel

Je hoort geregeld dat mensen na een periode van inactiviteit het sporten snel weer kunnen oppakken vanwege het zogenaamde 'spiergeheugen'. Hoe kan het dat een ervaren sporter snel op zijn oude niveau is, terwijl een beginner soms wel een jaar nodig heeft om een paar kilo spiermassa te winnen? Bestaat er écht zoiets als spiergeheugen? 

In het kort

  • Het klopt dat je lijf beschikt over zoiets als ‘spiergeheugen’. Als je voorheen een langere tijd (naar schatting één jaar of langer) fanatiek hebt getraind, heb je voorsprong opgebouwd in je spiercellen.
  • Door een toegenomen hoeveelheid celkernen is het makkelijker om verloren spiermassa en spierkracht terug te winnen.
  • Spiergeheugen is niet alleen het fysiologisch verschijnsel in de spier, maar ook een aangeleerd beweegpatroon. Een goed voorbeeld hiervan is fietsen. Dit ben je na jaren niet vergeten.

Eigen ervaring

Uit mijn eigen ervaring en bij de mensen die ik heb gecoacht, zie ik dat spiermassa en spierkracht redelijk snel terugkomen na een aantal maanden van rust, blessure of een wereldreis van meer dan een jaar. Dit zie je ook terug in onderzoek. Hieronder zie je dat krachtsporters met ervaring veel sneller trainingsvolume opbouwen dan beginnende krachtsporters.

spiergeheugen

En dit is niet het enige onderzoek dat dit laat zien. Onderstaande studie laat zien dat je na een periode van rust met 50% sneller terug bent op je oude niveau dan als helemaal opnieuw zou moeten beginnen. Je basisniveau qua kracht en beweegpatroon is een stuk beter.

Spiergeheugen nieuw 1

Hoe snel gaat dit verlies?

Na een maand zonder training verlies je geleidelijk aan spierkracht en spiermassa. Gelukkig valt dit heel erg mee, zo weten we uit wetenschappelijk onderzoek over detraining.

In de eerste twee weken is dit voornamelijk een verlies van spanning op de spier, maar later neemt de hoeveelheid spiermassa en spierkracht ook af door een daling van de spiermassa. Opvallend is dat ik zie dat veel sporters na één tot twee maanden fanatiek trainen weer op hun oude niveau terechtkomen. Maar hoe kan dit? Hoe werkt dit spiergeheugen?

Theorie

De toename van spiermassa (hypertrofie) is het gevolg van een toename van het sarcoplasma in de spiercellen. Dit is de toename van het sarcoplasma, de vloeistof in de spiercellen die voedingsstoffen zoals glycogeen bevat. Een andere mogelijke weg is myofibrillaire hypertrofie. Dit is de toename van het aantal en de grootte van de myofibrillen, de contractiele eenheden in spiervezels.

De groei van de spiercel komt tot stand door een positieve eiwitsynthese. Dit betekent dat de spiercel meer eiwitten (aminozuren) opneemt dan het afbreekt voor het herstel. Als je goed traint, rust neemt en gezond en eiwitrijk eet, neemt je spiermassa na verloop van tijd toe.

Als je stopt met trainen, breekt je lichaam op een gegeven moment meer aminozuren af dan het gebruikt voor de opbouw. Het lichaam stoot extra spiermassa langzaam af bij inactiviteit omdat deze extra energie vergt van het lichaam en daarmee niet praktisch is als je ze toch niet gebruikt.

Je lichaam past zich aan op de trainingsprikkel die je het geeft. Train je veel, dan reageert je lichaam hierop door meer spiermassa aan te maken om de weerstand beter aan te kunnen. Het omgekeerde is ook waar: als je stopt met trainen is de extra opgebouwde spiermassa niet meer nodig, aangezien je geen externe weerstand meer hebt.

Hoe kan het dat je spieren veranderen?

De eerste mogelijke verklaring is dat de hoeveelheid myonuclei toeneemt door mechanische spanning op de spier. Mogelijk leidt dit tot een zeer langdurige, wellicht permanente verandering van de myonuclei (satellietcellen) in de spieren [1][2][3][4]. Deze kleine deeltjes zorgen voor onder andere het herstel van spieren. Dit is vanuit de wetenschap momenteel de meest dominante theorie voor spiergeheugen naast een verbeterd beweegpatroon.

Dit verschijnsel zie je ook bij mensen die anabole steroïden gebruiken. Zelfs na een aantal jaar blijkt dat de spieren sneller herstellen door het spiergeheugen [5][6]. Je ziet hieronder ook dat niet alleen de omtrek sneller terugkomt na een periode van niet trainen, maar ook de hoeveelheid myonuclei in de spieren verhoogd is [7]. Om die reden zou het ook eerlijker zijn om atleten die ooit gepakt zijn voor gebruik van anabole steroïden voor het leven te bannen van wedstrijddeelname, omdat het gewoon oneerlijke concurrentie is.

Testosteron spiergeheugen onderzoek

Ook kennis en ervaring geven je een voordeel

Mogelijk zijn er nog andere factoren, zoals het stukje extra ervaring en kennis. Je weet als ervaren krachtsporter allemaal wat er bij komt kijken om te groeien, zoals gezonde voeding en voldoende rust. Daarnaast is het psychologische aspect belangrijk, omdat je weet dat je het al een keer hebt bereikt. Dit geeft vertrouwen waardoor je minder hobbels ervaart en makkelijker je doel bereikt.

De FIT-test van FIT.nl

Hoe fit ben jij écht?

Zeven korte vragen. Eén persoonlijke score. Ontdek direct waar jouw grootste winst ligt.

Schakel JavaScript in om de interactieve score te gebruiken.

Jeroen van der Mark
Geschreven door Hybrid performance specialist

Jeroen van der Mark MSc. is onderzoeker, docent en host van de FIT.nl-podcast. Hoe word je sterker, sneller en slimmer? Die vraag vormt de rode draad in zijn werk én training. Onder het motto Lift Heavy Run Fast brengt hij wetenschappelijke kennis en praktijkervaring in kracht- en duursport samen. Hij doet onderzoek in samenwerking met de afdeling Sociale Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen en is mede-auteur van meerdere boeken, waaronder SLANKER, de FIT Methode en STERKER. Daarnaast werkte hij mee aan de ontwikkeling van een evidencebased voedingsopleiding. Voor FIT.nl vertaalt hij wetenschappelijke inzichten naar onderbouwde, toepasbare informatie over training, gedrag en leefstijl. Naast zijn werk als onderzoeker en coach is Jeroen actief als hybride atleet. Hij neemt competitief deel aan natural bodybuildingwedstrijden en doet mee aan triatlons. Zijn kracht als coach? Sporters in hun kracht zetten en laten floreren. Sport kan je zoveel brengen. Een spiegel voor het leven.

Meer van Jeroen
Referenties
  1. [1]
    Bruusgaard, J. C., Liestol, K., Ekmark, M., Kollstad, K., & Gundersen, K. (2003). Number and spatial distribution of nuclei in the muscle fibres of normal mice studied in vivo. The Journal of Physiology, 551(Pt 2), 467-478.
  2. [2]
    Bruusgaard, J. C., & Gundersen, K. (2008). In vivo time-lapse microscopy reveals no loss of murine myonuclei during weeks of muscle atrophy. The Journal of Clinical Investigation, 118(4), 1450-1457.
  3. [3]
    Bruusgaard, J. C., Johansen, I. B., Egner, I. M., Rana, Z. A., & Gundersen, K. (2010). Myonuclei acquired by overload exercise precede hypertrophy and are not lost on detraining. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 107(34), 15111-15116.
  4. [4]
    Bruusgaard, J. C., Egner, I. M., Larsen, T. K., Dupre-Aucouturier, S., Desplanches, D., & Gundersen, K. (2012). No change in myonuclear number during muscle unloading and reloading. Journal of Applied Physiology (Bethesda, Md.: 1985), 113(2), 290-296.
  5. [5]
    Kadi, F., Eriksson, A., Holmner, S., & Thornell, L. E. (1999). Effects of anabolic steroids on the muscle cells of strength-trained athletes. Medicine and Science in Sports and Exercise, 31(11), 1528-1534.
  6. [6]
    Sinha-Hikim, I., Artaza, J., Woodhouse, L., Gonzalez-Cadavid, N., Singh, A. B., Lee, M. I., . . . Bhasin, S. (2002). Testosterone-induced increase in muscle size in healthy young men is associated with muscle fiber hypertrophy. American Journal of Physiology.Endocrinology and Metabolism, 283(1), E154-64.
  7. [7]
    Egner, I. M., Bruusgaard, J. C., Eftestøl, E., & Gundersen, K. (2013). A cellular memory mechanism aids overload hypertrophy in muscle long after an episodic exposure to anabolic steroids. The Journal of physiology, 591(24), 6221-6230.

Vraag het de redactie

4 van de 7 vragen onder dit artikel zijn beantwoord door het team van FIT.nl.

Bekijk alle 11 reacties
  1. Han

    Hoi … Ik zie dat deze vraag er al een tijdje staat maar ik ben hier dan ook puur bij toeval gekomen. De vraag is zeer interessant. Ik doe weinig aan krachttraining (alleen snelkracht-training… Veel herhalingen met minder zware gewichten) maar beoefen al jaren een chinese vechtstijl. Het grappige is dat wij westerlingen het wiel opnieuw aan het ontdekken zijn. De stijl waar ik in train is honderden jaren oud en er wordt heel veel gebruik gemaakt van het spiergeheugen. Deze stijl is gebaseerd op het aanleren van vaardigheden. Deze worden o.a. getraind door “eindeloos” dezelfde bewegingen te maken. Het gevecht gaat te snel om steeds bij na te denken over de volgende beweging. Door uitgereid het spiergeheugen te trainen worden de bewegingen min of meer een tweede natuur. Dus ja… spier”geheugen” bestaat wel degelijk.

    Nog iets waar dit uit blijkt: Als je als jongere heel veel sport en (bijvoorbeeld) na je 20e stop je er mee voor misschien wel 10 jaar en je begint weer… dan zal je merken dat je lichaam snel weer op gang komt! Mensen die weinig of geen sport hebben beoefend in hun jeugd hebben dit niet dus die moeten zich een slag in de rondte trainen voor hetzelfde resultaat. Als ze het al redden.

    Ik wens eenieder heel veel plezier met sporten! Ongeacht wat je doet… doe het goed.

    Reageer
  2. henri boesveld

    Ik heb van 20 tot 38 redelijk zwaar getraind met als hoogtepunt 105 kg en onder 10% lichaamsvet. Door de jaren eigenlijk meer een powerlifter achting lichaam gekregen.

    Na 10 jaar weer begonnen door slechte eetgewoonten ,bloedwaarden, etcetera.

    Ik ben sinds 21 november weer 6 keer vol aan de bak met het ijzer en verstandig eten. Wat gaat t snel vooruit zeg. Voel me weer super en sterk. Niet verwacht.

    Reageer
  3. Jord023

    Als ik vanuit mijzelf spreek ben ik het zeker met je eens. Ik heb van mijn 21ste tot 26ste altijd krachttraining gedaan. Gem. Zo’n 5x in de week. Helaas heb ik wegens een burn-out 2 jaar stil gestaan. Nu ben ik sinds 2-3 weken weer begonnen en ik sta versteld van de vorm die mijn lichaam alweer heeft aangenomen. Ik kan nog zeker niet zo zwaar liften als 2 jaar terug. (Daar gaat nog wel een half jaar overheen) maar de vorm is alweer voor 60% terug. En dat is zo’ n korte tijd. Ongelooflijk maar waar!

    Reageer
    1. Jeroen van der Mark Team FIT.nl

      Hi Jord,

      Wat goed om te horen 🙂 Leuk dat je weer actief bent in de gym!

      Reageer
  4. Sophia

    Na 6 maanden rust kan ik vanaf 1 september weer volop trainen! Mis de stevigheid in mijn spieren momenteel enorm. Ik ben 44 jaar en heb voorgaande 2 jaren vrij intensief getraind net een piek in de wintermaanden 2016/2017. In die
    periode behaalde ik ook veel en meer resultaat dan in de gehele periode ervoor. Dit voornamelijk door ervaring
    consistentie focus en een goed
    schema. Erg benieuwd dus hoe het met het geheugen van mijn spieren is gesteld. 🙂

    Reageer
    1. Jeroen van der Mark Team FIT.nl

      Hi Sophia,

      Leuk dat je een berichtje stuurt. Wij zijn ook benieuwd! Houd je ons op de hoogte?

      Reageer
  5. Ingrid

    Hoi Jeroen,
    Kan ik op mn 55 levensjaar nog een gespiert l
    Lichaam”krijgen”door regelmatig aan kracht en cardio training te doen,of is dit niet haalbaar denk je?

    Reageer
    1. Jeroen van der Mark Team FIT.nl

      HI Ingrid,

      Yes zeker kun je spiermassa opbouwen hoor! Het potentieel neemt wel iets af met de jaren, maar dat moet je niet zeker weerhouden om je doelen na te streven (op een gezonde manier). 🙂

      Reageer
  6. Edy

    Klopt, en ik sta er versteld van hoe snel het volume en kracht toenemen.
    Ik heb van mijn 18 tot 28 jaar krachttraining gedaan zonder dieet of restricties.
    Ik woog 72 kg en 1.89 kg toen ik begon en zo`n 85 kg toen ik stopte.
    Nu met 50 jaar weer begonnen en ben nu 3 maanden bezig. Ik woog nog maar 72 kg
    zonder lichaamsactiviteit. De eerste weken ben ik afgevallen tot 69 kg.
    Nu weeg ik 84 kg en begint alles te ontwikkelen. Ik sport 4 dagen p/w en gebruik een weightgainer.
    Ik heb als doel zo’n 80 kg gesteld. Omdat ik door gezonde verse voeding geen of weinig vet meer heb
    komen alle spieren mooi naar voren, het geeft voldoening en drive om door te gaan.
    Alles gaat doordachter omdat ik beter naar mijn lichaam luister en niet meer als een jonge hond
    aan die ijzers hang. En Leve Internet !! Voor alle broodnodige informatie.

    ps Mooie informatieve site

    Reageer
    1. Jeroen van der Mark Team FIT.nl

      Wat interessant Edy!

      Mooi dat het na zo lange periode nog zo’n effect heeft. Interessant hoe het lichaam werkt & thanks voor de complimenten.

      Sportze en een fijn sportief 2017!

      Reageer
  7. Gerben

    Het klopt inderdaad dat je snel weer op je oude niveau bent. Tweemaal ben ik gestopt met sporten vanwege een reis. In beide gevallen was ik ongeveer een maand afwezig; hierdoor verloor ik ook aanzienlijk wat gewicht (circa 5 kg, ik vermoed voornamelijk water).

    In beide gevallen kostte het me ongeveer een maand om weer op niveau te zijn.

    Reageer
Persoonlijke FIT-score