Spiermassa

Hoe kan het dat ik sterker word zonder extra spiermassa?

Sterker worden

Hybrid performance specialist

Geüpdatet 6 min lezen 7 bronnen

Inhoud 7 onderdelen
  1. Betere aansturing en coördinatie
  2. Efficiëntere beweging
  3. Het type spierweefsel
  4. Aanhechting van de pezen
  5. De omvang van de spier
  6. Psychosociale factoren
  7. Conclusie

In de eerste weken van je sportschoolcarrière neemt je spierkracht toe maar krijg je niet direct grotere spieren. Hoe kan het dat je sterker wordt zonder veel extra spiermassa op te bouwen?

In het kort

  • De hoeveelheid spiermassa zegt niet alles over de hoeveelheid spierkracht.
  • Spiermassa is een belangrijke voorspeller voor spierkracht, maar ook factoren zoals efficiënt beweegpatroon, focus, jarenlange training en een goede aansturing van de spiervezels zijn doorslaggevend voor spierkracht.

Betere aansturing en coördinatie

De belangrijkste redenen is een betere aansturing en een efficiëntere beweging. Om een beweging te maken of een gewicht op te tillen geven je hersenen een zenuwprikkel af die leidt tot een spiersamentrekking. Dit gaat via een aantal stappen, namelijk:

  1. De hersenen geven een signaal af in de vorm van een elektrische prikkel die wordt doorgestuurd via het zenuwbanen (motor neuron).
  2. Deze elektrische impuls komt aan bij de spiervezel via motor units.
  3. Door de impuls trekt de spier samen en maakt je lichaam een beweging.

Spierkracht wordt bepaald door de kracht van de zenuwprikkel en de activering van het aantal motor units in relatie tot de spier. Er zijn spieren die met weinig motor units aangestuurd worden, bijvoorbeeld het ooglid met een verhouding van 20 motor units per spiervezel. De beenspieren daarentegen hebben een verhouding van 2000 motor units per spiervezel. Hierdoor is een veel krachtigere inspanning mogelijk.

Is het mogelijk om de sterkte van het signaal en de activering van het aantal motor units te verhogen?

Ja, waarschijnlijk wel. Meerdere onderzoeken laten zien dat een training met één arm leidt tot betere krachtprestaties bij beide armen [1]. Dit terwijl de andere arm niet actief getraind wordt. De onderzoekers denken dat een betere zenuwaansturing hierin een belangrijke rol speelt. Meer over dit onderwerp vind je in dit interview met bewegingswetenschapper Tjerk Zult.

Tijd voor een voorbeeld:

Misschien wordt het bovenstaande proces duidelijker aan de hand van dit voorbeeld: een auto met 300 pk wordt nooit volledig gebruikt als het gaspedaal tot 60% begrensd is. Als je de begrenzing eraf haalt, ben je in staat om meer capaciteit van de motor te gebruiken.

Dit gaspedaal kun je vergelijken met de mate waarin de elektrische prikkel vanuit de hersenen wordt overgebracht naar de spier. Hoe krachtiger je op het gaspedaal drukt des te harder je gaat. Hetzelfde geldt voor je lichaam. Door te trainen is je lichaam in staat om efficiënter je spieren aan te sturen waardoor je meer haalt uit dezelfde hoeveelheid spieren.

Efficiëntere beweging

Naast een betere aansturing van de spieren leer je na verloop van tijd ook om een oefening beter uit te voeren. Eigenlijk gaan de aansturing en de verbetering van de beweging hand in hand. Door een herhaling heel vaak te doen over een langere periode wordt het lichaam steeds beter in een beweging. Dit betekent dat het een zo efficiënt mogelijk pad zoekt om de beweging uit te voeren.

Persoonlijk vind ik dit een van de leukste elementen van krachttraining. Na een paar maanden zie je dat mensen een meer vloeiendere beweging maken. Een oefening zoals de squat ziet er ineens veel gemakkelijker uit omdat het lichaam de spieren weet aan te sturen, meer balans heeft en een efficiënter bewegingspad heeft gevonden.

Dit zie je ook terug als je te zwaar traint en niet meer de juiste houding kunt aanhouden. Je lichaam compenseert om toch de oefening te volbrengen. Andere spieren nemen het dan over om de beweging alsnog uit te kunnen voeren.

Het type spierweefsel

Mensen maar ook spieren onderling hebben een andere spiervezelsamenstelling. Het type spierweefsel bepaalt hoeveel spierkracht of spieruithoudingsvermogen een sporter heeft. Heb je verhoudingsgewijs meer type-2 spierweefsel in je beenspieren? Dan is het aannemelijk dat je sneller sterker wordt met de squat en minder goed bent in een duurloop van 2 uur. De verhouding van het type spierweefsel valt voor een deel te trainen, maar is ook grotendeels aanleg [3][4][5][6][7].

Wil je meer weten over krachttraining en hoe je effectief traint? Bekijk dan het boek STERKER van coach en bodybuilder Nick Fennema. Hij legt je alle belangrijke trainingsprincipes uit om meer uit je training te halen.

Aanhechting van de pezen

De aanhechting van de spier bepaalt ook de spierkracht. Hoe meer aanhechtingspunten de spier met de pees heeft, des te meer kracht overgebracht wordt. Over het algemeen geldt dat een langere spier meer spierkracht kan genereren dan een spier waarbij het aanhechtingspunt dichter bij de oorsprong ligt. Hoe langer de spier is des te meer contractiële elementen in de spier zitten, zodat de spier meer spierkracht kan genereren voor een beweging.

Vergelijk bijvoorbeeld maar eens de spierkracht die de bovenbenen kunnen genereren met die van de triceps. Je bovenbenen zijn in absolute getallen veel krachtiger omdat het een grotere spier is. Naast het volume van de spier bepaalt ook de plek van aanhechting de kracht. Hoe verder het punt van de aanhechting ligt bij het eindpunt, des te sterker het is.

De FIT-test van FIT.nl

Hoe fit ben jij écht?

Zeven korte vragen. Eén persoonlijke score. Ontdek direct waar jouw grootste winst ligt.

Schakel JavaScript in om de interactieve score te gebruiken.

De omvang van de spier

Het voordeel van meer spiermassa is dat je als sporter meer spiervolume hebt om een beweging uit te voeren. Net zoals een auto met meer paardenkracht die sneller optrekt als je dat op het juiste moment doet.

Net zoals bij spierkracht en mobiliteit is spiermassa iets wat niet komt aanwaaien. Spieropbouw duurt maanden tot jaren voordat je écht grote stappen hebt gemaakt.

De aanmaak van spiermassa wordt bepaald door een aantal factoren, namelijk:

Spiermassa maak je aan als je eiwitsynthese groter is dan de afbraak van eiwitten in de spieren. Dit vereist veel discipline en consistente training over meerdere jaren.

Psychosociale factoren

Naast de fysieke factoren zijn er natuurlijk nog mentale aspecten die meespelen. Denk aan mentale vermoeidheid, zelfvertrouwen en sociale steun van je omgeving en eventuele trainingspartner. Ook deze factoren hebben invloed op je krachtprestaties en je trainingsprogressie.

Conclusie

De hoeveelheid spiermassa zegt niet alles over de hoeveelheid spierkracht. Spiermassa is een belangrijke voorspeller voor spierkracht, maar ook factoren zoals efficiënt beweegpatroon, focus, jarenlange training en een goede aansturing van de spiervezels zijn doorslaggevend voor spierkracht.

De looks zeggen dus lang niet alles over de spierkracht.

Jeroen van der Mark
Geschreven door Hybrid performance specialist

Jeroen van der Mark MSc. is onderzoeker, docent en host van de FIT.nl-podcast. Hoe word je sterker, sneller en slimmer? Die vraag vormt de rode draad in zijn werk én training. Onder het motto Lift Heavy Run Fast brengt hij wetenschappelijke kennis en praktijkervaring in kracht- en duursport samen. Hij doet onderzoek in samenwerking met de afdeling Sociale Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen en is mede-auteur van meerdere boeken, waaronder SLANKER, de FIT Methode en STERKER. Daarnaast werkte hij mee aan de ontwikkeling van een evidencebased voedingsopleiding. Voor FIT.nl vertaalt hij wetenschappelijke inzichten naar onderbouwde, toepasbare informatie over training, gedrag en leefstijl. Naast zijn werk als onderzoeker en coach is Jeroen actief als hybride atleet. Hij neemt competitief deel aan natural bodybuildingwedstrijden en doet mee aan triatlons. Zijn kracht als coach? Sporters in hun kracht zetten en laten floreren. Sport kan je zoveel brengen. Een spiegel voor het leven.

Meer van Jeroen
Referenties
  1. [1]
    Song, Y., Forsgren, S., Liu, J. X., Yu, J. G., & Stål, P. (2014). Unilateral muscle overuse causes bilateral changes in muscle fiber composition and vascular supply. PloS one, 9(12), e116455.
  2. [2]
    Carroll, T. J., Herbert, R. D., Munn, J., Lee, M., & Gandevia, S. C. (2006). Contralateral effects of unilateral strength training: evidence and possible mechanisms. Journal of applied physiology, 101(5), 1514-1522.
  3. [3]
    Adams, G. R., Hather, B. M., Baldwin, K. M., & Dudley, G. A. (1993). Skeletal muscle myosin heavy chain composition and resistance training. Journal of Applied Physiology, 74(2), 911-915.
  4. [4]
    PETTE, D. (1984). Activity-induced fast to slow transitions in. Medicine and science in sports and exercise, 16(6), 517-528.
  5. [5]
    Powers, S. K., Wade, M., Criswell, D., Herb, R. A., Dodd, S., Hussain, R., & Martin, D. (1995). Role of beta-adrenergic mechanisms in exercise training-induced metabolic changes in respiratory and locomotor muscle. International journal of sports medicine, 16(01), 13-18.
  6. [6]
    Sullivan, V. K., Powers, S. K., Criswell, D. S., Tumer, N. I. H. A. L., Larochelle, J. S., & Lowenthal, D. A. V. I. D. (1995). Myosin heavy chain composition in young and old rat skeletal muscle: effects of endurance exercise. Journal of Applied Physiology, 78(6), 2115-2120.
  7. [7]
    Short, K. R., Vittone, J. L., Bigelow, M. L., Proctor, D. N., Coenen-Schimke, J. M., Rys, P., & Nair, K. S. (2005). Changes in myosin heavy chain mRNA and protein expression in human skeletal muscle with age and endurance exercise training. Journal of applied physiology, 99(1), 95-102.

Vraag het de redactie

Een vraag over dit artikel? Het team van FIT.nl leest mee en antwoordt.

Bekijk alle 2 reacties
  1. Astrid

    Mijn reactie heeft niet echt te maken met het artikel al vond ik het interessant om te lezen. Ik ga binnenkort fitnessen en waar ik tegenop zie is dat ik alle apparaten op heel weinig kilo, misschien zelfs het minst aantal kilo moet zetten omdat ik absoluut geen kracht heb. Ik ben 34 maar oog jonger en ben slank waardoor ik er fit uitzie, mensen overschatten me daarom enorm, maar ik heb al moeite met een boodschappentas kort dragen. Ik verwacht dat ik me zal schamen dat ik alles op zo weinig kilo moet zetten en ik kan me zelfs voorstellen dat mensen zullen zeggen dat ik het hoger moet zetten omdat het anders niks uithaalt, terwijl het voor mij meer dan genoeg en zelfs uitdagend zal zijn. Ik denk dat dikke mensen zich misschien wel kunnen herkennen in de schaamtegevoelens al is het bij mij dus niet qua gewicht maar het zo enorm zwak zijn dat mensen denken jij zorgt wel slecht voor jezelf als je zo zwak bent en dus ook beoordelen.

    Reageer
  2. koen maes

    Nog niet zo lang geleden ben ik beginnen fitnessen, om de simpele reden dat ik sinds enkele maanden wat zwaarder ben geworden. Wat hierboven staat klopt echt wel ,hoe meer ik naar de gym ga en beter begrijp hoe ik bepaalde toestellen en andere oefeningen doe. Des te meer vooruitgang ik maak. Je moet wel doorzetten en op regelmatige basis trainen, wat ik ondervonden heb is ook dat mijn spieren zo’n kleine 48 uur nodig hebben om te recupereren. Ga ik te vroeg terug lijkt het of ik minder kracht heb die dag, wat ook belangrijk is volgens mij is niet direct te zwaar te willen trainen want dan duurt het langer vooraleer mijn spieren hersteld zijn en houd ik er stijfheid aan over, mijn spiermassa is dus nog niet gegroeid maar wat ik weet is dat mijn kracht zeker is toegenomen op een relatief korte tijd. Wat mijn conclusie is: is wanneer je op een rustige en verantwoorde manier traint, je de resultaten sneller voelt dan dat je ze ziet in spiermassa. Dus bovenstaande is een waarheid als een koe, je moet geen doorwinterde bodybuilder zijn om krachtig te zijn 🙂

    Reageer
Persoonlijke FIT-score