EBegrip

Excess postexercise oxygen consumption (EPOC)

Overmatige post-exercise zuurstofconsumptie (EPOC), vaak aangeduid als de "afterburn", is een veelbesproken onderwerp in het veld van bewegingswetenschap. Na een trainingssessie blijft het energieverbruik verhoogd terwijl het lichaam langzaam terugkeert naar homeostase.

Hybrid performance specialist

5 min lezen 31 bronnen Geüpdatet

epoc-training

Hoeveel calorieën gebruik je door de zogenoemde naverbranding na je training? Is dit de oplossing die je helpt om makkelijker af te vallen?

In het kort:

  • EPOC is de energie die je gebruikt na het sporten gemeten in de vorm van extra zuurstof om je lichaam te laten herstellen.
  • De EPOC is veel lager dan vroeger geschat werd. Bij zowel cardio- als krachttraining gaat het om maximaal 50-100 kilocalorieën.
  • Hoe hoger de intensiteit van een inspanning des te meer EPOC er is. Het nadeel van een hoge inspanning is dat je het minder lang kunt volhouden en hierdoor in zijn geheel minder kilocalorieën gebruikt.
  • Als je succesvol wil afvallen is dit dus niet de magische oplossing. Pas dan je eetgewoontes aan (bekijk ons boek SLANKER voor een effectief plan).

Wat is EPOC?

Na het sporten probeert je lichaam zich weer te herstellen en terug te keren naar homeostase. In de herstelperiode na het sporten is een verhoogd zuurstofgebruik, de zogenaamde “Excess postexercise oxygen consumption” (EPOC) [1].

De EPOC vertegenwoordigt het verhoogde zuurstofgebruik en daarmee het aantal calorieën dat is gebruikt (boven de rustwaarden) na een inspanning. Zoals je kunt zien is dit effect het grootst kort nadat de oefening is voltooid en neemt na verloop van tijd af [1].

EPOC

Aerobe training wordt beschouwd als de effectiefste oefening om het energieverbruik en de EPOC te verhogen [1], maar krachttraining heeft ook een gunstige impact aangetoond [2][3][4][5][6][7]. Het is echter de vraag hoe groot dit effect is en wat het verschil is tussen kracht en cardio. Daarover later meer.

Wat zijn de onderliggende mechanismen van een verhoogd energiegebruik?

Wetenschappelijk onderzoek suggereert verschillende redenen [8][9][10][11][12][13][14], waaronder:

  • hormonale schommeling,
  • herstel van energie en ATP-voorraad van de spieren,
  • herstel van zuurstof in de spieren,
  • redistributie van elektrisch gelaten deeltjes en
  • verwijdering van lactaat in de spieren.

Hoe zwaar moet de training zijn?

Geschat wordt dat de training minimaal 50-60% ten opzichte van de VO2max moet zijn voor een meetbare hoeveelheid EPOC [15]. Verder lijkt de toename van EPOC boven de drempelwaarde van 50-60% exponentieel toe te nemen [16][17][18][19][20].

Zoals je hieronder kunt zien zijn er meerdere wegen naar Rome. Zowel via een hogere intensiteit of een langere duur kun je een verhoogd EPOC realiseren [10].

intensiteit epoc

Bij het onderzoeken van EPOC wordt energiegebruik niet gerapporteerd in gebruikte kilocalorieën, maar zuurstofgebruik. Om liters zuurstof om te rekenen naar kilocalorieën, wordt aangenomen dat één liter zuurstof gelijk staat aan vijf kcal energie [21].

Hoe groot is dit effect bij cardio?

Bij een submaximale inspanning waarbij 300 kcal worden verbruikt, wordt geschat dat ongeveer 7% hiervan (20 kcal) door EPOC wordt veroorzaakt. Oftewel 20 kcal van de 300 kcal. Maar ook hier zijn grote individuele verschillen en is dit afhankelijk van de duur en intensiteit [10].

Verder lijken sprinttrainingen effectiever om de EPOC te verhogen. Zo laat onderzoek zien dat de EPOC 15% hoger is na 8 uur [15]. Bij een andere studie met een Wingate test bleek dat de EPOC ongeveer 60 kcal hoger was [22]. En bij een meer recente studie was de EPOC zelfs 110 kcal [23]

Deze getallen lijken veelbelovend. Maar het nadeel van een sprinttraining is dat je minder calorieën gebruikt omdat je in totaal minder lang bezig bent. Dus met het idee om te sporten om af te vallen zou een langere inspanning de voorkeur hebben, op een lagere intensiteit.

Hoe groot is dit effect bij krachttraining

Bij een krachttraining van ongeveer 60 minuten wordt het extra energiegebruik als gevolg van EPOC geschat op ongeveer 35 kcal [8][23][24][25]. Een meer recente studie geeft zelfs aan dat sporters na een krachttraining maar 7,43 extra kilocalorieën gebruiken [29]. Als je heel eerlijk bent gaat dat geen potten breken als je wil afvallen. Dan zul je toch een energietekort moeten creëren door je eetgewoontes aan te passen.

Verder lijkt wel een training met extreme excentrische inspanning wel te leiden tot een vrij grote EPOC. Waarbij één studie zelfs een verhoogde EPOC liet zien van 550 kcal binnen 72 uur [26]. Het vermoeden is dat het lichaam heel hard moet werken om de spieren te laten herstellen. Dit zorgt voor een verhoogde eiwitsynthese en spierschade [27]. Daarbij rijst de vraag in hoeverre dit praktisch toepasbaar is. Je spieren belast je er dusdanig mee dat het meer tijd kost om te herstellen en niet je optimale trainingsvolume en trainingsfrequentie kunt halen.

Verder is het interessant dat er mogelijk een verschil is tussen verschillende oefeningen. Zo blijkt uit onderzoek dat de vetoxidatie en EPOC hoger is bij de leg press in vergelijking met de chest fly [28]. Mogelijk speelt het aantal spiergroepen en de omvang van de spier ook een rol.

Uiteindelijk is de mate van EPOC niet afhankelijk van het type sport maar de intensiteit, hoe zwaar het is en hoeveel energie het lichaam gebruikt. Cardio- en krachttraining hebben een vergelijkbare EPOC als je het corrigeert voor caloriegebruik en intensiteit [30][31].

Jeroen van der Mark
Geschreven door Hybrid performance specialist

Jeroen van der Mark MSc. is onderzoeker, docent en host van de FIT.nl-podcast. Hoe word je sterker, sneller en slimmer? Die vraag vormt de rode draad in zijn werk én training. Onder het motto Lift Heavy Run Fast brengt hij wetenschappelijke kennis en praktijkervaring in kracht- en duursport samen. Hij doet onderzoek in samenwerking met de afdeling Sociale Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen en is mede-auteur van meerdere boeken, waaronder SLANKER, de FIT Methode en STERKER. Daarnaast werkte hij mee aan de ontwikkeling van een evidencebased voedingsopleiding. Voor FIT.nl vertaalt hij wetenschappelijke inzichten naar onderbouwde, toepasbare informatie over training, gedrag en leefstijl. Naast zijn werk als onderzoeker en coach is Jeroen actief als hybride atleet. Hij neemt competitief deel aan natural bodybuildingwedstrijden en doet mee aan triatlons. Zijn kracht als coach? Sporters in hun kracht zetten en laten floreren. Sport kan je zoveel brengen. Een spiegel voor het leven.

Meer van Jeroen
Bronnen
  1. [1]
    Farinatti, P., Castinheiras Neto, A. G., & da Silva, N. L. (2013). Influence of resistance training variables on excess postexercise oxygen consumption: a systematic review. International Scholarly Research Notices, 2013(1), 825026.
  2. [2]
    Osterberg, K. L., & Melby, C. L. (2000). Effect of acute resistance exercise on postexercise oxygen consumption and resting metabolic rate in young women. International journal of sport nutrition and exercise metabolism, 10(1), 71-81.
  3. [3]
    Ormsbee, M. J., Thyfault, J. P., Johnson, E. A., Kraus, R. M., Choi, M. D., & Hickner, R. C. (2007). Fat metabolism and acute resistance exercise in trained men. Journal of Applied Physiology, 102(5), 1767-1772.
  4. [4]
    Kirk, E. P., Donnelly, J. E., Smith, B. K., Honas, J., LeCheminant, J. D., Bailey, B. W., ... & Washburn, R. A. (2009). Minimal resistance training improves daily energy expenditure and fat oxidation. Medicine and science in sports and exercise, 41(5), 1122.
  5. [5]
    Bryner, R. W., Ullrich, I. H., Sauers, J., Donley, D., Hornsby, G., Kolar, M., & Yeater, R. (1999). Effects of resistance vs. aerobic training combined with an 800 calorie liquid diet on lean body mass and resting metabolic rate. Journal of the American College of Nutrition, 18(2), 115-121.
  6. [6]
    Kraemer, W. J., Volek, J. S., Clark, K. L., Gordon, S. E., Incledon, T., Puhl, S. M., ... & Sebastianelli, W. J. (1997). Physiological adaptations to a weight-loss dietary regimen and exercise programs in women. Journal of Applied physiology, 83(1), 270-279.
  7. [7]
    Poehlman, E. T., Denino, W. F., Beckett, T., Kinaman, K. A., Dionne, I. J., Dvorak, R., & Ades, P. A. (2002). Effects of endurance and resistance training on total daily energy expenditure in young women: a controlled randomized trial. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 87(3), 1004-1009.
  8. [8]
    Binzen, C. A., Swan, P. D., & Manore, M. M. (2001). Postexercise oxygen consumption and substrate use after resistance exercise in women. Medicine & science in sports & exercise, 33(6), 932-938.
  9. [9]
  10. [10]
    Børsheim, E., & Bahr, R. (2003). Effect of exercise intensity, duration and mode on post-exercise oxygen consumption. Sports medicine, 33, 1037-1060.
  11. [11]
    Bangsbo, J., Gollnick, P. D., Graham, T. E., Juel, C., Kiens, B., Mizuno, M., & Saltin, B. (1990). Anaerobic energy production and O2 deficit‐debt relationship during exhaustive exercise in humans. The Journal of physiology, 422(1), 539-559.
  12. [12]
    Bollaert, P. E., Gimenez, M., ROBIN‐LHERBIER, B., Escanye, J. M., Mallie, J. P., Robert, J., & Larcan, A. (1992). Respective effects of malnutrition and phosphate depletion on endurance swimming and muscle metabolism in rats. Acta physiologica scandinavica, 144(1), 1-7.
  13. [13]
  14. [14]
    Gaesser, G. A., & Brooks, C. A. (1984). Metabolic bases of excess post-exercise oxygen. Med Sci Sports Exerc, 16(1), 29-43.
  15. [15]
    Laforgia, J., Withers, R. T., & Gore, C. J. (2006). Effects of exercise intensity and duration on the excess post-exercise oxygen consumption. Journal of sports sciences, 24(12), 1247-1264.
  16. [16]
    Knuttgen, H. G. (1970). Oxygen debt after submaximal physical exercise. Journal of applied physiology, 29(5), 651-657.
  17. [17]
    Gore, C. J., & Withers, R. T. (1990). The effect of exercise intensity and duration on the oxygen deficit and excess post-exercise oxygen consumption. European journal of applied physiology and occupational physiology, 60(3), 169-174.
  18. [18]
    Bahr, R. O. A. L. D., Ingnes, I. V. A. R., Vaage, O., Sejersted, O. M., & Newsholme, E. A. (1987). Effect of duration of exercise on excess postexercise O2 consumption. Journal of Applied Physiology, 62(2), 485-490.
  19. [19]
    Sedlock, D. A., Fissinger, J. A., & Melby, C. L. (1989). Effect of exercise intensity and duration on postexercise energy expenditure. Medicine and Science in Sports and Exercise, 21(6), 662-666.
  20. [20]
    Phelain, J. F., Reinke, E., Harris, M. A., & Melby, C. L. (1997). Postexercise energy expenditure and substrate oxidation in young women resulting from exercise bouts of different intensity. Journal of the American College of Nutrition, 16(2), 140-146.
  21. [21]
    Arney, B. E., Foster, C., & Porcari, J. (2019). EPOC: Is it real? Does it matter?. ACSM's Health & Fitness Journal, 23(4), 9-13.
  22. [22]
    Hazell, T. J., Olver, T. D., Hamilton, C. D., & Lemon, P. W. (2012). Two minutes of sprint-interval exercise elicits 24-hr oxygen consumption similar to that of 30 min of continuous endurance exercise. International journal of sport nutrition and exercise metabolism, 22(4), 276-283.
  23. [23]
    Tucker, W. J., Angadi, S. S., & Gaesser, G. A. (2016). Excess postexercise oxygen consumption after high-intensity and sprint interval exercise, and continuous steady-state exercise. The Journal of Strength & Conditioning Research, 30(11), 3090-3097.
  24. [24]
    Olds, T. S., & Abernethy, P. J. (1993). Postexercise oxygen consumption following heavy and light resistance exercise. The Journal of Strength & Conditioning Research, 7(3), 147-152.
  25. [25]
    Hunter, G. R., Seelhorst, D., & Snyder, S. (2003). Comparison of metabolic and heart rate responses to super slow vs. traditional resistance training. The Journal of Strength & Conditioning Research, 17(1), 76-81.
  26. [26]
    Hackney, K. J., Engels, H. J., & Gretebeck, R. J. (2008). Resting energy expenditure and delayed-onset muscle soreness after full-body resistance training with an eccentric concentration. The Journal of Strength & Conditioning Research, 22(5), 1602-1609.
  27. [27]
    Dolezal, B. A. (1998). Muscle damage and resting metabolic rate after acute resistance exercise with an eccentric overload. University of Kansas.
  28. [28]
    Farinatti, P., Neto, A. G. C., & Amorim, P. R. (2016). Oxygen consumption and substrate utilization during and after resistance exercises performed with different muscle mass. International journal of exercise science, 9(1), 77.
  29. [29]
    Lytle, J. R., Kravits, D. M., Martin, S. E., Green, J. S., Crouse, S. F., & Lambert, B. S. (2019). Predicting energy expenditure of an acute resistance exercise bout in men and women. Med Sci Sports Exerc, 51(7), 1532-1537.
  30. [30]
    Greer, B. K., O’BRIEN, J. U. L. I. E., Hornbuckle, L. M., & Panton, L. B. (2021). EPOC comparison between resistance training and high-intensity interval training in aerobically fit women. International journal of exercise science, 14(2), 1027.
  31. [31]
    Greer, B. K., Sirithienthad, P., Moffatt, R. J., Marcello, R. T., & Panton, L. B. (2015). EPOC comparison between isocaloric bouts of steady-state aerobic, intermittent aerobic, and resistance training. Research quarterly for exercise and sport, 86(2), 190-195.
Coaching by FIT.nl

IGNITE9

Liever een plan op maat? Met IGNITE9 helpen we wekelijks sporters naar een gezonder lijf en betere prestaties.

Bekijk online coaching
Voor- en na-foto van Dwayne, 39 −5 kg vet in 9 weken
“Door wat kleine tips en feedback van coach Jeroen wist ik mijn vetpercentage te verlagen.”
Dwayne, 39 · Amsterdam · Leaner worden
Persoonlijke FIT-score