Onderzoek: leef je korter door anabolen?
Jeroen van der Mark, MSc. Hybrid performance specialist
Inhoud 3 onderdelen
Zijn anabolen daadwerkelijk zo slecht voor je als vaak gezegd wordt? Onderzoekers van de universiteit van Kopenhagen volgden meer dan 100 gebruikers [1]. Wat is het verschil met niet-gebruikers? Is er een verschil wat betreft geluk, vitaliteit en bloedwaarden?
Het onderzoek
Dit onderzoek is uniek omdat het zowel niet-gebruikers (39 deelnemers), als sporters die ooit doping hebben gebruikt (77) en huidig gebruiker (118) analyseert tijdens een periode van twee jaar. Dit maakt het mogelijk om de groepen te vergelijken met bloedwaarden, maar ook factoren zoals geluk en vitaliteit [1].
Let op
het gaat om een observationeel onderzoek. Wat betekent dit? Kwam eerst de kip of het ei? Ben je ongelukkiger door doping, of ben je al ongelukkiger en gebruik je daardoor doping? Het nadeel van observationele onderzoeken is dat niet één groep doping kreeg en een andere groep geen spierversterkende middelen. Helaas vinden artsen en onderzoekers dit nog te ingewikkeld. Bovendien komt dit lastig door een medisch-ethische commissie.Wat doen onderzoekers dan om een beeld te krijgen? Ze volgen gebruikers- en niet-gebruikers gedurende een langere periode. Het gevolg hiervan kan zijn dat niet doping de oorzaak kan zijn van een dalend geluksniveau, maar dat sporters die minder gelukkig zijn eerder geneigd zijn om doping te gebruiken. Kortom, goed om bij onderzoek altijd te kijken hoe sterk de bewijskracht is en of je daar definitieve conclusies uit kunt trekken.
De resultaten
Uit deze observationele studie komt naar voren dat degenen die eerder spierversterkende middelen hebben gebruikt, aangeven dat ze zich minder fit en gezond voelen. Hieronder zie je in de afbeelding dat er een aardig groot verschil gevonden werd tussen voormalig en niet-gebruikers.
Om de grafiek wat te verduidelijken: een Z-score (aantal standaardafwijkingen van het gemiddelde) van 0-0,5 wordt gezien als klein, en 0,5-1 als middelmatig en >1 als groot.
Je ziet dat voormalige gebruikers hun mentale gezondheid, algemene gezondheid, uitvoeren van dagelijkse taken en vitaliteit als duidelijk minder gunstig beoordelen. Verder valt op dat sociaal functioneren en lichaamspijn ook een significant verschil aangeven. Echter, hierbij is het verschil in Z-score minder groot.
Opvallend is dat dit effect veel minder aanwezig is bij huidige gebruikers. De reden hiervoor kan zijn dat huidige gebruikers nog in een soort van positieve vibe zitten door het gebruik dat een boost geeft aan energie en vitaliteit. Om oud-gebruiker en arts Emile Veenstra te quoten die het proces van stoppen beschrijft:
In het kort
“Je hebt weken/maandenlang de ervaring gehad hoe het is om in een Porsche te rijden en nu is een Renault Clio niet zo indrukwekkend meer. Dit is ook mogelijk de basis voor verslaving bij het gebruik van anabolen.”
Dit is ook iets wat onderzoek lijkt aan te geven waarbij meer dan 2000 gebruikers werden geïnterviewd [5]. Huidige gebruikers zijn bang om een deel van hun kracht, vitaliteit en energie kwijt te raken als ze stoppen.
Verder valt op dat deelnemers die eerder spierversterkende middelen hebben gebruikt, na twee jaar gestopt te zijn, gemiddeld genomen een lager testosteronniveau rapporteren vergeleken met niet-gebruikers. De uitzondering hierbij zijn diegene die een post cycle therapie volgen. De conclusie moet dan ook zijn dat we gebruikers niet stigmatiseren en in het verdomhoekje zetten, maar medische ondersteuning bieden. Gebruik blijft toch plaatsvinden. Ga niet zelf dokteren. Maar vraag medisch advies. De anabolenpoli van Pim de Ronde is hier een voorbeeld van.
Wat moet je met deze data?
Ons advies blijft duidelijk: gebruik geen doping. Je kunt genoeg halen uit je eigen kracht. Topprestaties worden neergezet zonder doping.
Wil je effectief trainen en het maximale uit je natuurlijke potentieel halen? Lees dan ons boek STERKER of plan een gratis kennismaking. Wij helpen jou het maximale uit je training en voeding te halen.
Reden om niet te gebruiken is dat een slechtere eigen score op gezondheid een goede voorspeller is voor vroegtijdig overlijden [6]. Verder geeft een retrospectief onderzoek aan dat er een drievoudig verhoogd risico is op vroegtijdig overlijden bij mannen die doping gebruiken in vergelijking met niet-gebruikers [7].
Daarentegen zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen bij dit onderzoek. Ten eerste wordt er niets vermeld over het soort doping wat er gebruikt wordt en in welke mate. Het zou in theorie mogelijk kunnen zijn dat gebruikers met een lichtere dosis een minder negatief effect ervaren in vergelijking met een hogere dosis. Om die reden zijn er in NL meerdere onderzoeken uitgevoerd en gaande om verstandiger gebruik te reguleren. Meer hierover hoor je in de podcast met Pim de Ronde.
Aanvullend geeft dit onderzoek geen duidelijkheid over mogelijke langetermijneffecten op hart- en vaatproblemen. Er is hier echter wel meer onderzoek over bekend, wat bij hoge dosis bij sommigen kan leiden tot diverse gezondheidsrisico’s [2].
Ten slotte beschrijven de auteurs dat in eerder onderzoek 44% en 46% van de gebruikers enige vorm van bigorexia heeft [3][4]. Mogelijk heeft dit ook weer een verband met een negatief lichaamsbeeld en een lagere levenskwaliteit. Toekomstig onderzoek moet meer duidelijkheid geven.
Vind je dit onderwerp interessant? Luister dan ook deze podcast over testosteron met uroloog en medisch seksuoloog Rob Schipper.
De FIT-test van FIT.nl
Zeven korte vragen. Eén persoonlijke score. Ontdek direct waar jouw grootste winst ligt.
Schakel JavaScript in om de interactieve score te gebruiken.
Jeroen van der Mark MSc. is onderzoeker, docent en host van de FIT.nl-podcast. Hoe word je sterker, sneller en slimmer? Die vraag vormt de rode draad in zijn werk én training. Onder het motto Lift Heavy Run Fast brengt hij wetenschappelijke kennis en praktijkervaring in kracht- en duursport samen. Hij doet onderzoek in samenwerking met de afdeling Sociale Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen en is mede-auteur van meerdere boeken, waaronder SLANKER, de FIT Methode en STERKER. Daarnaast werkte hij mee aan de ontwikkeling van een evidencebased voedingsopleiding. Voor FIT.nl vertaalt hij wetenschappelijke inzichten naar onderbouwde, toepasbare informatie over training, gedrag en leefstijl. Naast zijn werk als onderzoeker en coach is Jeroen actief als hybride atleet. Hij neemt competitief deel aan natural bodybuildingwedstrijden en doet mee aan triatlons. Zijn kracht als coach? Sporters in hun kracht zetten en laten floreren. Sport kan je zoveel brengen. Een spiegel voor het leven.
Meer van Jeroen- [1]Bulut, Y., Brandt-Jacobsen, N., Buhl, L., Schou, M., Frystyk, J., Kistorp, C., & Rasmussen, J. J. (2023). Persistently decreased quality of life and its determinants in previous illicit androgen users. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, dgad551.
- [2]Rasmussen, J. J., Schou, M., Madsen, P. L., Selmer, C., Johansen, M. L., Ulriksen, P. S., ... & Kistorp, C. (2018). Cardiac systolic dysfunction in past illicit users of anabolic androgenic steroids. American heart journal, 203, 49-56.
- [3]Cafri, G., Olivardia, R., & Thompson, J. K. (2008). Symptom characteristics and psychiatric comorbidity among males with muscle dysmorphia. Comprehensive psychiatry, 49(4), 374-379.
- [4]Olivardia, R., Pope Jr, H. G., & Hudson, J. I. (2000). Muscle dysmorphia in male weightlifters: A case-control study. American Journal of Psychiatry, 157(8), 1291-1296.
- [5]Bonnecaze, A. K., O’Connor, T., & Aloi, J. A. (2020). Characteristics and attitudes of men using anabolic androgenic steroids (AAS): a survey of 2385 men. American journal of men's health, 14(6), 1557988320966536.
- [6]Idler, E. L., & Benyamini, Y. (1997). Self-rated health and mortality: a review of twenty-seven community studies. Journal of health and social behavior, 21-37.
- [7]Horwitz, H., Andersen, J. T., & Dalhoff, K. P. (2019). Health consequences of androgenic anabolic steroid use. Journal of internal medicine, 285(3), 333-340.
