VBegrip

Vitamine K

Vitamine K is een in vet oplosbare vitamine en speelt een belangrijke rol bij de bloedstolling. Lees hier alle belangrijke informatie over deze vitamine.

Sportdiëtiste & personal coach

4 min lezen 21 bronnen Geüpdatet

vitamine-k

Wat is vitamine K?

Vitamine K komt in verschillende vormen voor. Vitamine K1, ook wel bekend als fylochinon, en als vitamine K2, menachinon. Fylochinon halen we uit de voeding. Menachinon wordt aangemaakt in de darmen door bacteriën. Beide varianten hebben echter dezelfde functies in ons lichaam [1,2].

Functies van vitamine K

Vitamine K is ten eerste betrokken bij de bloedstolling. Dat werkt als volgt: deze vitamine is nodig voor de vorming van protrombine en het enzym trombokinase, wat voorkomt in bloedplaatjes. Als de bloedplaatjes stuk gaan activeert trombokinase de aanmaak van trombine uit protrombine. Trombine activeert fibrinogeen in het bloed tot fibrine. Fibrine sluit vervolgens de wond af.

Daarnaast zijn er effecten van vitamine K die nog verder onderzocht moeten worden. Er zijn bijvoorbeeld steeds meer aanwijzingen dat deze vitamine een rol speelt in de aanmaak van botten [3,4].

Tevens zou het risico op hart- en vaatziekten kunnen verminderen. De mogelijke verklaring hiervoor is onder andere dat vitamine K2 er indirect aan bijdraagt dat de bloedvaten minder stijf worden [5, 6, 7, 8].

Er is ook ondersteuning voor gevonden dat het gebruik de ontstekingen bij reuma vermindert door het verlagen van de CRP-waarden. CRP is een maat die gebruikt wordt om te controleren voor aanwijzingen op een ontsteking [9,10].

Hiernaast komt uit een cohortonderzoek naar voren dat een hoge inname bijdraagt aan het vertragen van vergevorderde prostaatkanker [11]. Echter is onbekend welke rol vitamine K hier precies bij speelt.

Bronnen van vitamine K

Vitamine K zit voornamelijk in groene bladgroenten. Het komt ook voor in koolsoorten, aardappelen, fruit, melk(producten), eieren, plantaardige oliën en granen. In lever, kaas en eigeel komen kleine hoeveelheden voor. Daarnaast maakt onze darmflora het zelf aan [3,4,12].

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Alle kinderen krijgen na de geboorte extra vitamine K. Ook baby’s die borstvoeding krijgen hebben de eerste 12 weken 150 microgram aan druppels nodig. In flesvoeding zit al voldoende. Indien er minder dan 500 ml kunstmatige zuigelingenvoeding wordt gegeven, is suppletie echter aan te raden.

Op dit moment is de optimale hoeveelheid onbekend. Dit komt omdat het lichaam zelf ook vitamine K aanmaakt. Verschillende landen hebben echter andere aanbevelingen. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen in de Verenigde Staten is 65-80 microgram per dag. Dit is gebaseerd op het advies om 0,75-1 mcg/kg lichaamsgewicht per dag te gebruiken. In Nederland is het advies om vanaf 18 jaar dagelijks 70 microgram vitamine K binnen te krijgen [13,14,15].

Gevolgen van een tekort

Tekorten aan vitamine K komen weinig voor. Door medicijngebruik of het operatief verwijderen van een deel van de darm kan de darmflora ontregeld raken. Hierdoor kan een tekort aan vitamine K ontstaan. Ook een verstoorde opname van vet kan een tekort in de hand werken. Bij een tekort kunnen volwassenen bijvoorbeeld last krijgen van een vertraagde bloedstolling.

Bij pasgeboren baby’s is het risico op een tekort echter groter. Dit komt omdat het ongeboren kind geen voorraad kan opslaan en een baby daarnaast nog onvoldoende darmbacteriën heeft om voldoende vitamine K aan te maken. Hierom hebben pasgeboren baby’s kans op ernstige bloedingen en krijgen ze dus preventief druppeltjes vitamine K na de geboorte [3,4,16].

Gevolgen overschot

Er zijn geen schadelijke effecten van een overschot aan vitamine K bekend. In de praktijk komt een teveel van deze vitamine echter niet voor. Mensen die gebruik maken van bloedverdunners of antistollingsmiddelen moeten daarentegen wel oppassen met vitamine K-pillen met meer dan 100 microgram. Dit kan namelijk invloed hebben op de juiste dosering van de medicatie [4].

Moet ik vitamine K suppleren?

Uit onderzoek komt naar voren dat vitamine K2 lijkt te helpen om botten en gewrichten te versterken. En dat resulteert in een verminderde kans op botfracturen. De dosis van 45 microgram heeft waarschijnlijk het meeste effect [17,18]. Waarschijnlijk zijn lagere dosissen dan 45 microgram minder effectief [19,20].

Vitamine K wordt vaak naast vitamine D gesuppleerd. Vitamine D speelt namelijk ook een belangrijke rol bij de gezondheid van de botten. Wanneer je beide supplementen tegelijk inneemt kan dat elkaars effect versterken [21].

Er zijn aanwijzingen dat vitamine K, zowel uit voeding als uit een supplement, goed is voor hart en bloedvaten en de botgezondheid. Maar hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden. De kans op een tekort aan vitamine K is klein omdat het lichaam het zelf ook aanmaakt.

Neeke Smit
Geschreven door Sportdiëtiste & personal coach

Neeke is (sport)diëtist (officieel geregistreerd in het kwaliteitsregister Paramedici) & gecertificeerd trainer bij FIT.nl. Haar doel is om jou te helpen zo gezond mogelijk te leven. Zonder restricties, zonder onzin en op een leuke manier. Ze is allergisch voor fabeltjes en hypes over voeding en voorziet je graag van de laatste inzichten over een gezonde leefstijl. Neeke besteedt haar vrije tijd het liefst op de kop tijdens paaldansen of yoga. Of tot rust komend in de natuur met een rondje hardlopen of wandelen met haar hond. Waar je haar 's nachts voor wakker mag maken? Pindakaas! ❤️ Lees hier meer over de missie van FIT.nl.

Meer van Neeke
Bronnen
  1. [1]
    Ferland, G. (2012). The discovery of vitamin K and its clinical applications. Annals of Nutrition and Metabolism, 61(3), 213-218.
  2. [2]
    Dam, H., & Schönheyder, F. (1936). The occurrence and chemical nature of vitamin K. Biochemical Journal, 30(5), 897.
  3. [3]
    Stafleu, A., Veen, J. M., & Vredebregt-Lagas, W. H. (1997). Mens en Voeding. Intro, Baarn.
  4. [4]
    Thomas, B. (2008) Manual of dietetic practice. Fourth edition
  5. [5]
    Gast, G. C. M., de Roos, N. M., Sluijs, I., Bots, M. L., Beulens, J. W., Geleijnse, J. M., … & van der Schouw, Y. T. (2009). A high menaquinone intake reduces the incidence of coronary heart disease. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 19(7), 504-510.
  6. [6]
    Beulens, J. W., Bots, M. L., Atsma, F., Bartelink, M. L. E., Prokop, M., Geleijnse, J. M., ... & Van Der Schouw, Y. T. (2009). High dietary menaquinone intake is associated with reduced coronary calcification. Atherosclerosis, 203(2), 489-493.
  7. [7]
    Geleijnse, J. M., Vermeer, C., Grobbee, D. E., Schurgers, L. J., Knapen, M. H., Van Der Meer, I. M., … & Witteman, J. C. (2004). Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease: the Rotterdam Study. The Journal of nutrition, 134(11), 3100-3105.
  8. [8]
  9. [9]
    Ebina, K., Shi, K., Hirao, M., Kaneshiro, S., Morimoto, T., Koizumi, K., … & Hashimoto, J. (2013). Vitamin K2 administration is associated with decreased disease activity in patients with rheumatoid arthritis. Modern rheumatology, 23(5), 1001-1007.
  10. [10]
    Ebina, K., Shi, K., Hirao, M., Kaneshiro, S., Morimoto, T., Koizumi, K., … & Hashimoto, J. (2013). Vitamin K2 administration is associated with decreased disease activity in patients with rheumatoid arthritis. Modern rheumatology, 23(5), 1001-1007.
  11. [11]
    Nimptsch, K., Rohrmann, S., & Linseisen, J. (2008). Dietary intake of vitamin K and risk of prostate cancer in the Heidelberg cohort of the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC-Heidelberg)–. The American journal of clinical nutrition, 87(4), 985-992.
  12. [12]
    Shearer MJ, Bach A, Kohlmeier M. (1996) Chemistry, nutritional sources, tissue distribution and metabolism of vitamin K with special reference to bone health. J Nutr.
  13. [13]
    Gezondheidsraad (2018), Kernadvies Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen Gezondheidsraad: Den Haag
  14. [14]
    Gezondheidsraad (2014) Richtlijnen goede voeding 2015 Gezondheidsraad: Den Haag
  15. [15]
    Frick PG, Riedler G, Brögli H. (1967) Dose response and minimal daily requirement for vitamin K in man. J Appl Physiol.
  16. [16]
    Suttie JW, et al. (1988) Vitamin K deficiency from dietary vitamin K restriction in humans. Am J Clin Nutr.
  17. [17]
    Cockayne, S., Adamson, J., Lanham-New, S., Shearer, M. J., Gilbody, S., & Torgerson, D. J. (2006). Vitamin K and the prevention of fractures: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of Internal Medicine, 166(12), 1256-1261.
  18. [18]
    Hao, G., Zhang, B., Gu, M., Chen, C., Zhang, Q., Zhang, G., & Cao, X. (2017). Vitamin K intake and the risk of fractures: A meta-analysis. Medicine, 96(17).
  19. [19]
  20. [20]
    Koitaya, N., Sekiguchi, M., Tousen, Y., Nishide, Y., Morita, A., Yamauchi, J., … & Watanabe, F. (2014). Low-dose vitamin K 2 (MK-4) supplementation for 12 months improves bone metabolism and prevents forearm bone loss in postmenopausal Japanese women. Journal of bone and mineral metabolism, 32(2), 142-150.
  21. [21]
    Schwalfenberg, G. K. (2017). Vitamins K1 and K2: the emerging group of vitamins required for human health. Journal of nutrition and metabolism, 2017.
Coaching by FIT.nl

IGNITE9

Liever een plan op maat? Met IGNITE9 helpen we wekelijks sporters naar een gezonder lijf en betere prestaties.

Bekijk online coaching
Voor- en na-foto van Dwayne, 39 −5 kg vet in 9 weken
“Door wat kleine tips en feedback van coach Jeroen wist ik mijn vetpercentage te verlagen.”
Dwayne, 39 · Amsterdam · Leaner worden
Persoonlijke FIT-score